Tiếng động cơ máy ủi ngoài triền đê sông Luộc gầm rú thêm một hồi rồi chìm dần vào bóng đêm, trả lại cho làng Đỗ Xá tiếng mưa xuân rả rích trên mái ngói võng. Vinh dỗ dành bé Mai uống cạn ngụm nước vối ấm rồi giục con lên giường. Đứa bé mười hai tuổi nằm cuộn tròn trong tấm chăn bông cũ, vạt trán thỉnh thoảng khẽ giật mình theo từng cơn gió lạnh lùa qua kẽ liếp xưởng gỗ. Đợi con gái ngủ say, Vinh khẽ kéo mép chăn che kín vai con, rồi rón rén bước ra gian ngoài.

Anh ngồi lặng bên bậu cửa sổ nhìn ra hồ bán nguyệt. Đêm đã sang canh ba. Mưa phùn giăng màn sương mờ ảo lên mái ngói mũi hài rêu phong của ngôi thủy đình cổ kính. Dưới bóng đêm thẫm tối, bốn mái đao cong vút vươn lên trầm mặc, sừng sững như chiếc thuyền rồng buông neo giữa dòng thời gian hơn hai trăm năm. Cơn đau buốt nơi khớp ngón trỏ bàn tay phải lại nhói lên từng chặp, ngấm sâu vào tủy xương theo hơi ẩm đất trời cuối xuân. Lời đe nẹt của Cao Thế Toàn và tiếng sắt thép ầm ĩ ban chiều vẫn văng vẳng bên tai, như lưỡi dao cứa vào sự thanh tịnh của làng quê.

Giữa gian nhà lặng ngắt, hình ảnh người cha quá cố mười năm trước bỗng hiện về rõ mồn một trong tâm trí Vinh. Đêm mùa đông năm ấy, bên chiếc giường tre sực nức mùi dầu xoa, bàn tay người thợ già gầy guộc run rẩy nắm chặt lấy tay anh:

– Thằng Vinh… đời người thợ có thể chịu nghèo khổ, nhưng tuyệt đối không được để tiếng máy dây dưới mái thủy đình tắt lịm. Tiền nhân để lại cho họ Cao cái ngón nghề độc nhất vô nhị dưới đáy nước, con phải giữ lấy cái gốc của làng…

Lời trăng trối năm xưa đè nặng lên ngực Vinh. Tối mai, họ Cao họp tại gian tiền tế đình làng Đỗ Xá dưới sự chủ trì của Cụ Cao Niên Khiêm. Toàn cùng gã đại diện công ty du lịch chắc chắn sẽ mang tiền tài và bản vẽ lòe loẹt ra lung lạc lòng dạ các bô lão. Nếu anh không tìm ra được bằng chứng xác thực về giá trị vô giá của nghệ thuật rối ngầm cổ truyền, liệu tiếng nói của một anh thợ mộc nghèo kiết xác có ngăn nổi những bánh xích xe ủi đang lăm le san phẳng gầm thủy đình?

Nghĩ đoạn, Vinh đứng dậy, bước về phía gian thờ tổ tiên ở chái nhà trong. Anh quẹt que diêm, đốm lửa bập bùng soi rọi bàn thờ sơn son thếp vàng đã phai màu theo năm tháng. Kính cẩn châm nén hương trầm vào bát hương đồng cổ, Vinh chắp tay lầm rầm khấn nguyện trước bài vị tiên tổ. Khói trầm thơm ngát vấn vít bay lên xà lim, hòa cùng tiếng mưa đêm tạo nên vẻ trang nghiêm, tịch mịch.

Lễ xong, Vinh bắc chiếc thang tre nhỏ tựa vào cây cột cái bằng gỗ lim đen bóng, bước từng bậc lên cao rồi rà tay vào góc khuất xà ngang – nơi giao nhau giữa rui mè và mái ngói. Sau một hồi lần mò trong bóng tối, ngón tay anh chạm phải chiếc quai sắt hoen gỉ của một chiếc tráp gỗ thị mục nắp. Cẩn trọng nhấc tráp xuống đất như nâng niu bảo vật, Vinh lau sạch lớp màng nhện rồi khẽ gạt then đồng sang bên. Tiếng cọt kẹt khô khốc khẽ vang lên giữa đêm khuya.

Bên trong tráp, ngoài mấy lưỡi ve đục đã mòn vẹt của người cha để lại, một thỏi sáp ong khô và cuộn dây gai se săn ngả màu xám tro, là bọc vải dầu nâu sờn rách bốn góc. Vinh cẩn thận bóc từng lớp vải ẩm mốc. Bên trong hiện ra xấp giấy bản đóng chỉ ngũ sắc, mép giấy đã sờn tưa và ngả màu vàng sậm như lá chuối khô. Đó chính là tập đồ bản kỹ nghệ máy ngầm mà cha anh đã cất giấu cẩn mật suốt mấy chục năm trời.

Vinh bưng chiếc đèn dầu hỏa lại gần bàn thợ mộc, vặn nhẹ bấc đèn cho ngọn lửa bừng sáng. Mùi mực tàu quyện với hương sáp ong thoang thoảng bốc lên từ từng thớ giấy mỏng manh, thứ giấy giòn rụm dường như chỉ cần một làn gió mạnh hay cái chạm tay thô bạo là có thể vỡ vụn thành tro bụi. Anh nâng niu lật giở từng trang. Những nét vẽ tỉ mỉ bằng mực đen tuyền hiện ra dưới ánh đèn: sơ đồ cấu tạo con rối chú Tễu, cơ quan ngoáy cổ của rối lân, cách uốn sào ngầm dẫn hướng luồn sâu dưới bùn đáy ao. Lật đến trang giữa tập sách, mắt Vinh mở to, nhịp tim bỗng đập dồn dập.

Tiêu đề bốn chữ Nôm chân phương viết nắn nót ở đầu trang: “Thảo hồ tróc áp” – chính là tích trò cổ “Đánh cáo bắt vịt” lừng danh mà bao năm nay người làng Đỗ Xá chỉ còn được nghe kể qua lời truyền khẩu của các bậc cao niên!Hơn năm mươi năm qua, tích trò ấy đã hoàn toàn vắng bóng dưới mái thủy đình Đồng Ao vì không ai còn nắm được bí quyết điều khiển. Con rối cáo làm sao có thể lặn mất tăm dưới lòng nước sâu rồi bất thình lình trồi lên, phóng vút lên cây cau vồ lấy con vịt mà khán giả trên bờ không hề nhìn thấy bất kỳ chiếc sào hay sợi dây nào? Toàn bộ bí mật kỹ nghệ độc bản tưởng chừng đã thất truyền ấy lại nằm trọn vẹn nơi đây.

Dưới ánh sáng vàng leo lét của ngọn đèn dầu, sơ đồ cơ quan máy dây ngầm hiện lên với độ tinh xảo kinh ngạc. Từng chi tiết đều được tiền nhân tính toán cặn kẽ: hệ thống sào ngầm uốn cong chịu lực nước, các quả đối trọng bằng chì đúc hình giọt nước để rẽ dòng chảy đáy ao, từng đường dây gai tẩm sáp ong luồn sâu từ một mét đến một mét rưỡi dưới mặt nước nối thẳng từ buồng trò ra giữa hồ.

Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: https://truyenfull.link

Vinh say sưa ngắm nhìn, ngón tay run run lần theo đường dẫn của sợi dây gai truyền lực. Nhưng khi ánh mắt anh dời xuống góc dưới cùng của trang vẽ – nơi ghi chép chỉ dẫn về cơ quan then khóa định vị ngầm để giữ thăng bằng và hãm khớp cho con rối cáo chuyển hướng dưới đáy nước – lồng ngực anh bỗng thắt lại.

Góc dưới của trang giấy đã bị xé rách một mảng lớn.

Khoảng trống nham nhở ấy làm đứt đoạn hoàn toàn sơ đồ then đồng định vị và góc nghiêng của rãnh trượt dẫn hướng. Không có then khóa định vị ngầm này, con rối khi lặn sâu sẽ lập tức bị áp lực nước làm lật nghiêng, bùn rác dưới đáy hồ sẽ chèn chặt vào khớp gỗ khiến toàn bộ cơ quan máy tê liệt tức khắc.

Vinh vội vàng đưa mép giấy rách ghé sát vào ngọn đèn dầu. Vết rách gồ ghề, từng sợi xơ giấy bản tưa ra chứng tỏ đây là một vết xé dứt khoát bằng tay người chứ không phải do mục nát tự nhiên. Dưới ánh lửa bập bùng, hơi thở Vinh như ngừng lại khi nhận thấy ngay sát mép xé nham nhở vẫn còn lưu lại một vệt mực màu đỏ son thẫm.

Đó là một góc của con dấu triện hình vuông gia tộc họ Cao – con dấu chỉ truyền nối cho người nắm giữ cương vị trưởng họ qua các đời.

Vinh chết lặng, một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng. Hình ảnh vết xé ăn phạm vào con dấu gia tộc gợi nhớ ngay đến biến cố bí ẩn hơn nửa thế kỷ trước, thời điểm Cụ Cao Niên Khiêm vừa tiếp quản chức trưởng họ thì tài liệu cơ quan máy ngầm bỗng nhiên thất lạc, khiến tích trò cổ bị đứt đoạn suốt mấy chục năm ròng rã.

Tại sao trang vẽ báu vật này lại bị xé rách ngay tại vị trí then chốt nhất, và tại sao vết xé lại mang theo dấu tích con dấu quyền lực của trưởng họ Cao? Câu hỏi nghẹn đắng ấy xoáy sâu vào tâm can Vinh giữa đêm mưa phùn lạnh giá.

Đọc truyện full tại https://truyenfull.link/